Γιατί σήμερα δεν έχουμε ένα '08;

Ένα εύλογο ερώτημα είναι γιατί στις σημερινές συνθήκες πρωτοφανούς επίθεσης σε κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα δεν έχει παραχθεί ακόμη ένα 2008 ή μια αντίστοιχης ισχύος κοινωνική έκρηξη. Τέτοιας ισχύος ήταν και οι συλλογικές πρακτικές άλλων εποχών στο χώρο της Δημόσιας Παιδείας, όπως οι μαζικές καταλήψεις διαρκείας σε Πανεπιστήμια και σχολεία από φοιτητές και μαθητές.

Το ερώτημα αυτό, που προκύπτει αβίαστα από τη σύγκριση της σημερινής κοινωνικής - πολιτικής κατάστασης με αυτή περασμένων ετών, φωτίζει ίσως όχι μόνο τις τωρινές συνθήκες αλλά και τις τοτινές, τόσο ως προς τα χαρακτηριστικά της επίθεσης στην κοινωνία όσο και αυτά που θα εντάσσαμε στην πλευρά των κοινωνικών αντανακλαστικών.

Η κοινωνική δυσαρέσκεια αναμφισβήτητα σήμερα έχει κορυφωθεί, και δεν θα μπορούσε να....
είναι διαφορετικά. Και όχι μόνο η δυσαρέσκεια αλλά και η κούραση από την παρατεταμένη επίθεση. Γιατί όμως αυτή δε φαίνεται να εκφράζεται επαρκώς και αποτελεσματικά σε πρακτικές αντίστασης;

Ακριβώς εδώ κάπου ίσως βρίσκεται η απάντηση: στην αποτελεσματικότητα! Εάν αυτό είναι το κριτήριο μας για να αξιολογούμε τα αντανακλαστικά της κοινωνίας, τότε ναι, θα συμπεράνουμε οτι αυτά είναι υποτονικά στην παρούσα συγκυρία. Ισχύει όμως αυτό;

Ίσως να μην έχει υπάρξει στην πρόσφατη ελληνική ιστορία άλλη περίοδος τόσο πυκνή κινηματικών δράσεων από τα κάτω. Εάν καταγράφαμε τις απεργίες, πορείες, καταλήψεις, συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας των τελευταίων 3,5 χρόνων, πιθανόν να έσπαγαν ρεκόρ σε αριθμό, πυκνότητα, συμμετοχή, δυναμική.

Κι όμως, οι λεγόμενες μνημονιακές κυβερνήσεις παραμένουν εκεί και συνεχίζουν την εκτέλεση του σχεδίου εξόντωσής μας στο ακέραιο.

Γιατί άλλοτε οι κυβερνήσεις έπεφταν με πολύ λιγότερο κόπο και πολύ πιο εύκολα;

Αναμφισβήτητα εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα μηχανισμό ανάλγητο που στηρίζεται γερά σε ισχυρές δυνάμεις που υπηρετούν τεράστιας σημασίας συμφέροντα και αποδεικνύεται στην πράξη πως δεν σκοπεύουν να κάνουν πίσω ούτε να χρυσώσουν το χάπι με ένα σχήμα πιο ελαστικό και εύπεπτο από την κοινωνία.

Αυτό όμως αποδεικνύει πως κάτι τέτοιο δεν συνέτρεχε σε άλλες περιόδους, δηλαδή πως άλλοτε ήταν εύκολο να ρίχνεις υπουργούς και κυβερνήσεις, επειδή ήταν ήδη έτοιμες να πέσουν και όχι μόνο εξαιτίας των όποιων κινημάτων της βάσης...

Επίσης πως ίσως σε άλλες περιπτώσεις, πολιτικοί φορείς και άλλες οργανωμένες δυνάμεις, λιγότερο εμφανείς, ίσως ήθελαν να φτάσουν τα πράγματα στα άκρα και στήριξαν - αν όχι και σχεδίασαν και υποκίνησαν συντεταγμένα - συλλογικές πρακτικές της βάσης που πάντως εξέφραζαν υπαρκτά τω όντι κοινωνικά αδιέξοδα.

Ίσως λοιπόν σήμερα δεν υπάρχουν, όχι μόνο οι ικανοί συνασπισμοί πολιτικών φορέων που να έχουν τη βούληση να έρθουν σε ρήξη, αλλά ούτε και οι παρασκηνιακές δυνάμεις που, για λόγους ανταγωνισμού συμφερόντων, θα σχεδιάσουν ή θα προωθήσουν ή απλά θα επιτρέψουν να υπάρξει μια τομή, χάρη σε μια εκτεταμένη κινηματική κατάσταση που θα δικαιολογεί μια οριστική έκρηξη.

Το μόνο λογικό συμπέρασμα που μπορούμε να βγάλουμε, όταν θέτουμε το αρχικό ερώτημα, το γιατί σήμερα δεν έχουμε ένα '08 ή κάτι αντίστοιχο με μεγάλες καταλήψεις που έριξαν υπουργούς και κυβερνήσεις, είναι πως το '08 δεν ήταν μόνο από τα κάτω, πως δεν ήταν η αυθόρμητη έκρηξη της νεολαίας που έριξε την κυβέρνηση Καραμανλή, χωρίς να σημαίνει πως το υλικό της κοινωνικής δυσαρέσκειας δεν ήταν υπαρκτό. Ούτε οι μεγάλες καταλήψεις στο χώρο της Παιδείας υλοποιήθηκαν μόνο από τους μαθητές και φοιτητές, μόνο από τα κάτω. Υπήρχαν πάντα οι οργανωμένοι φορείς που, για δικούς τους λόγους και ίσως άσχετους από τη βούληση και τα αδιέξοδα των κοινωνικών ομάδων, συνέβαλλαν καθοριστικά στην έναρξη και διάρκεια κινημάτων που φάνηκε να καταλήγουν αποτελεσματικά.

Αντίθετα, σήμερα η βάση ασφυκτιά, τα αδιέξοδα είναι ορατά και αποπνικτικά και όμως δεν φαίνεται να είναι δυνατό να εκφραστεί όλο αυτό πουθενά αποτελεσματικά. Καμιά παρασκηνιακή δύναμη και κανένας ισχυρός πολιτικός φορέας δεν θέλει να οδηγηθούν τα πράγματα σε ρήξη. Το ΚΚΕ που έχει παραδοσιακά τις οργανωτικές δυνάμεις αλλά και το ψυχολογικό γκελ στον κόσμο της εργασίας, λόγω ιστορίας και μόνο, είναι σαφές ότι δεν θέλει, ότι παίζει ένα ρόλο πολύ ύποπτο, και αυτό γίνεται φανερό και μόνο από την άρνηση συνεργασίας με την υπόλοιπη αριστερά, τόσο σε επίπεδο κεντρικής πολιτικής σκηνής, όσο και στο συνδικαλισμό.

Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ουσιαστικά μια νέα δύναμη, με ένα μεγάλο εκλογικό και δημοσκοπικό ποσοστό αλλά με οργάνωση που τώρα προσπαθεί να αντιστοιχηθεί στους αριθμούς που του έδωσε η κάλπη. Εξάλλου συνολικά δεν φαίνεται να ρέπει προς μια λογική ρήξης αλλά μάλλον διαχειριστική, με προσεκτικά και δειλά βήματα αντιπαράθεσης, αναντίστοιχα της επίθεσης που βιώνει η κοινωνία. Αυτό έχει να κάνει φυσικά και με τη γκάμα των κοινωνικών στρωμάτων που εκφράζει και των υποκειμένων που τον απαρτίζουν, που κινείται ανάμεσα σε πραγματικά επαναστατικά στοιχεία έως και καθόλα συστημικούς.

Άλλες, πολυάριθμες πάντως και δυναμικές, πραγματικά επαναστατικές συλλογικότητες είναι κάπως αδύναμες, χωρίς τις πλάτες των media και την τεράστια ώθηση που δίνει το promotion της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Αυτές όμως, είναι και μια απόδειξη της εκρηκτικής ύλης που υπάρχει σε αφθονία στη βάση της κοινωνίας.

Το μόνο που μένει είναι αυτή η διάσπαρτη εκρηκτική ύλη, να συγκεντρωθεί όλη μαζί και να πυροδοτηθεί. Πώς, πότε, γιατί και από ποιους θα γίνει αυτό, θα δείξει...

από το «Κεράσια και Κρίνοι»